سهم الشرکه چیست ؟

میدونی یکی از آثار ثبت شرکت چی می باشه؟

ثبت شرکت برای شرکا ایجاد حقی می کنه که در شرکت های اشخاص به سهم الشرکه و در شرکت های سرمایه به سهم تعبیر می شه و دارای ماهیت حقوقی ویژه ای می باشه.

قرارداد شرکت از نوع قراردادهایی که برای مدتی ادامه داره و برای شرکا، در مقابل یکدیگه حقوق و تکالیف خاصی برقرار می کنه.

سهم الشرکه حق مالی می باشه:

حق شریک در شرکت یک حق مالی  می باشه چون ارزش داد و ستد داره در قانون مدنی این حق مالی رو یا باید جزء حقوق عینی قرار داده بشه یا حقوق دینی زیرا قانون مدنی جز این دو دسته حق رو نمی شناسه

حق شریک رو نمی شه از حقوق عینی تلقی کرد یعنی با آوردن سرمایه در شرکت، مال آورده شده به شرکت منتقل می شه و شریک مالک آورده باقی نمی مونه تا با شرکای دیگه مالک جزئی از دارایی جمعی حاصل از آورده ها باشه و شرکا به دلیل آوردن سرمایه خود طلبکار یکدیگه نمی شن… چون طلبکار شرکت که دارایی به او منتقل شده

به دو دلیل زیر:

  • طلب شریک از شرکت، طلبیه احتمالی و مشروط به ایجاد نفع و باقی موندن دارایی بعد از بین رفتن شرکته
  • طلب ذکر شده ضامن حق دخالت شریک در اداره شرکته  مثل اینه که قرض، طلبکار حق دخالت در امور مدیون رو نداره، شرکت شخص ثالثی می باشه که مدیون شریکه و دین شرکت، حقیه که شریک به دلیل آوردن مالی، در مقابل شرکت دار این حق چون ارزش مبادله ای داره توسط طلبکاران شریک،  در شرکت قابل توقیف، می باشه

سهم الشرکه حق شخصی می باشه

قبلا گفته شده که ازویژگی های قرارداد شرکت اشخاص اینه که در اون شرکا به دلیل شخصیت یکدیگه قرارداد رو منعقد می کنن و به همین علت که، هروقت معلوم بشه که شریکی در تشخیص شخصیت شرکای دیگه دچار اشتباه شده قراردارد قابل باطل شدن هست. حق شریک در شرکت جنبه شخصی داره و اون رو به خود شخص شریک داده؛

حاصل شخصی بودن حق شریک در شرکت اینه که:

۱) شریک نمی تونه بدون رضایت شرکای دیگه از شرکت خارج بشه و شخص دیگری رو به جای خود وارد شرکت کنه

۲) اگه یکی از شرکا فوت کنه درنتیجه شرکت به پایان می رسه

سهم الشرکه مال منقول است:

در اینجا معنای مال منقول گفته خواهد شد:

میدونی  معنی منقول چیه؟ به معنای قابل حمل و برداشته­ شده، می باشه

موال منقول به اشیایی که نقل اون از محلی به محل دیگر ممکنه بدون اینکه به خود یا محل اون خرابی وارد بیاید گفته می شه مثل؛ اثاثیه منزل، ماشین، میز وغیره.
اموال منقول رومي شه به دو دسته زیر تقسيم کرد:

۱- اموال منقول ذاتي:منقول ذاتی امواليه كه قابل لمس و قابل نقل باشه

۲- اموال در حكم منقول:اموال در حکم منقول یا اموالیه که به پیروی از اموال منقول، منقول خونده بشه

وفق ماده20 کل ديون رو از نظرصلاحيت دادگاهها در حكم منقول دونسته واین اموال رو مي شه شامل انواع زير دونست:


1- حقوقي كه موضوع اونا پول نقد يا اشياء منقول باشه  مثل وثیقه
2ـ دعاوي درباره ی پس گرفتن حق مالكيت
3ـ حق مخترع يا مولفی نسبت به اختراع يا تاليف خودش
4- حقوق افراد در شركتها در مورد سهام شركت

تعیین منقول و یا غیر منقول بودن سهم الشرکه از وظایف تعیین صلاحیت دادگاه ها می باشه

وفق ماده 529 قانون مدنی فرانسه، درباره سهم شریک در شرکت اومده از اموال منقول حتی اگه شرکت دارای اموال غیر منقول باشه در قانون مدنی ایران چیزی دیده نمی شه. سهم الشرکه شریک رو که دین شرکت به شریکه باید از حقوق مالی منقول به حساب آورد با زبان ساده تر شرح داده می شه

مثلا؛ طلبکاری که علیه شریک اقامه دعوا می کنه باید به دادگاهی بره که شریک  در حوزۀ اون اقامت داره و اون دعوا باید در مرکز اصلی شرکت مطرح بشه.

سهم الشرکه قابل پرداخته

پرداخت سهم الشرکه در ابتدای تشکیل شرکت کار مشکلی نمی باشه ارزش پولی سهم هر شریک مساویه با ارزش پولی  اون سرما یه ای که به شرکت آورده شده مشکل وقتی که بیرون رفتن یکی از شرکا از شرکت یا توقیف سهم الشرکه او در شرکت و صدور اجراییه برای دریافتش از طرف یک  دستگاه قضایی یا اجرایی لازمه که مشخص کنه ارزش پولی اون شریک چقدر بوده.

مثلا؛ وقتیکه یکی از شرکا ورشکسته شده و سهم الشرکه او در شرکت باید به طلبکارانش داده بشه  درماده 131 ق .تجارت شرکامجبورند که  سهم شریک رو از دارایی شرکت نقداً پرداخت کرده و او رو از شرکت اخراج کنه ویا طلبکاران می توانند که انحلال شرکت رو تقاضا کنه

سهم الشرکه قابل قابل اطمینان نمی باشه

در حقوق فرانسه شکی وجود نداره که سهم شریک در شرکت قابل اطمینان باشه یعنی اینکه  صاحب سهم می تونه حق خود رودر شرکت به دلیل دینی که به دیگری داره، وثیقه (نوعی محکم کاری) پرداخت دین مزبور قرار بده

در حقوق ما به این دلیل که طلب قابل اعتماد نمی باشه و حق شریک در شرکت قابل توثیق نمی باشه، به همین علت در ماده774 قانون مدنی اومده که (مال مرهون باید معین باشه و رهن دین و منفعت باطله )

مفهومش اینه که؛ رهن عقدیه که طبق اون شخصی (مدیون) مالی رو برای وثیقه یا ضمانت به شخص دیگه میده وبه گروگذار که راهن  می باشه و به گرو گیرنده مرتهن و به مالی که گرو گذاشته می‌شه مال مرهون یا رهنیه گفته می‌شه

عقد رهن از طرف راهن لازمه او نمی‌تونه اون رو به هم بزنه، اما از طرف مرتهن جایز می‌باشه و می‌تونه اون رو فسخ کنه

سهم الشرکه قابل توقیفه

در حقوق فرانسه، قابل توثیق بودن سهم الشرکه به این دلیله که؛ چیزی که قابل توقیفه باید قابل توثیق هم باشه چون منطقیه. ولی در حقوق ما به علت ماده 774 قانون مدنی این قاعده عملی نمی شه چون در حقوق ایران سهم الشرکه شریک در شرکت یعنی همون شخصی که نسبت به رابطه حقوقی شریک و طلبکار او ثالث محسوب می شه و همچنین به وسیله طلبکار قابل توقیف می باشه

مطلب بالا دارای دو دلیل می باشه

1– درکل هر طلبی که بدهکار به اشخاص ثالث یا همون مردم داره می تونه پیش اشخاص ثالث قابل توقیف دونست

2- اگه طلبکاران اون شریک حق پس گرفتن طلب خود از دارایی شرکت رو ندارن میشه به سهمی که از اون شرکت می خوان یک اقدام قانونی، از جمله توقیف سهم الشرکه شریک ازشرکت انجام بدن

*نکته؛ شرکت حق نداره که با رضایت تمامی شرکاء سهم الشرکه شریک رو تا نتیجه دادگاه مربوطه به دیگری منتقل کنه و یا خود اون رو صاحب بشه

شرکت اشخاص شرکتی که براساس اعتماد شرکا به یکدیگر ایجاد شده و نمی شه  اشخاص جدید رو بدون رضایت خودشان به اونا متحمل کرد و اگه که شرکا به جانشینی خریدار رضایت بدن و خریدارم  این اراده روداشته باشه، مشکلی پیش نمیاد

ولی اگه این توافقی حاصل نشه، طلبکاران میتونن انحلال شرکت رو بخوان مگه اینکه شرکت با بعضی از شرکا از انحلال  شرکت به هر نحوی جلوگیری کنه. میدونی که شرکت وقتی منحل می شه که طلبکار نتونن از اموال شخصی شرکا دیگر خود رو دریافت کنه

انتقال سهم الشرکه

نتیجه شخصی بودن حق شریک در شرکت اینه که سهم الشرکه، غیر قابله انتقال به غیر می باشه

عدم انتقال سهم الشرکه ذاتی سهم الشرکه نمی باشه چون

اولا، سهم الشرکه یک مال و هر مالی هم قابل انتقال می باشه قابلیت انتقال سهم الشرکه از قرارداد شرکت می باشه و کسی که قرارداد شرکت منعقد می کنه  متعهد می شه حق خود در شرکت رو به دیگران منتقل نکنه و اگر هم منتقل کنه انتقال بی اثر می باشه

اگه بر شرایط قانونی یعنی این عمل بالا انجام بشه دارای 2نوع انتقال می باشه:

یک/ انتقال قراردادی سهم الشرکه

دو/ انتقال قهری شرکت.        

در زیر به تحلیل این 2مورد پرداخته می شه:

انتقال قراردادی سهم الشرکه

این انتقال خودش دارای شرایطی هست که میگیم.

شرایط انتقال: انتقال قراردادی سهم الشرکه دارای اثر نمی باشه جر اینکه شرایطی مثل رضایت شرکا و شرایط دیگه ای هم وجود داشته باشه

رضایت شرکا: بدلیل عدم قابلیت انتقال سهم الشرکه که از قرارداد های  شرکایه و همه شون به اون تعهد کرده و رضایت دارن؛ برای اینکه سهم الشرکه قابل انتقال باشه رضایت همه شرکا ضروریه

مؤسسان شرکت ازاین قانون منع می شه که در قرارداد شرکت یا در اساسنامه شرطیه که به موجب اون یکی از شرکا بتونه بدون رضایت همه شرکا، مثل اینه که با رضایت اکثر اونا شرکت رو ترک کرده  سهم خود روبه دیگری منتقل کنه

در این باره فرقی نمی کنه که انتقال به یکی از شرکای دیگه شرکت باشه یا به مردم باشه و مثلا؛ هرگاه شریکی بدون رضایت دیگران سهم خودش رو به دیگری منتقل کنه، انتقال از نظر شرکت و اشخاص ثالث بدون اثره و حق دخالت در امور شرکت رو نداره

چونکه در ماده149 ق. تجارت در مورد این شرکت گفته شده اگه یک یا چند نفر از شرکای با مسئولیت محدود، حق خود رو در شرکت بدون اجازه دیگران به شخص ثالثی واگذار کنه اون شخص حق دخالت در اداره و امور شرکت رو نداره، اما شریک شرکت تلقی می شه و از سود شرکت بهره میبره و زیان  شرکت روتحمل می کنه.

شرایط دیگر انتقال: وقتی رضایت کلیه شرکا در انتقال سهم الشرکه، مؤثر نخواهد بود مگه اینکه شرایط عام انتقال باشه! یعنی اینکه قراردادی که شرکا منعقد می کنن و به شریکی اجازه خروج از شرکت رو میدن و شریک دیگری رو به جای او وارد شرکت می کنن باید دارای شرایط صحت معاملات باشه تا معتبر تلقی بشه

مفهوم منتقل الیه: یعنی کسی که در عقد مالی به او منتقل می شه؛ همچنین  اگه مال به حکم قانون منتقل بشه مثل؛ ارث، در این صورت وارث منتقل الیه. همچنین قراردادی که شریک با منتقل الیه منعقد می کنه اگر دارای شرایط عام صحت معاملات نباشه، مؤثر نمیباشه و اون باید به اطلاع مردم برسه.  طبق ماده 103ق. تجارت مورد سهم الشرکه شرکت با مسئولیت محدود که قانون گذار انتقالش رو ملزم به تنظیم سند رسمی کرده

از موارد نتایج انتقال زیر می باشه: انتقال دهنده، حق خود در شرکت رو منتقل می کنه و طلبی است که او از شرکت داره انتقال ممکنه به2 صورت باشه معوض یا بلاعوض باشه

پس هروقت انتقال بلاعوض باشه، باید توسط سند رسمی صورت بگیره هرگاه در قبال عوض باشه، تابع مقررات انتقال طلب مدنیه و قانون تجارت در این مورد قاعده ای ننوشته

در حقوق فرانسه سهم الشرکه پیرو قواعد بیع می باشه زیرا در حقوق این کشور سهم الشرکه از هر جهتی مال منقول تلقی می شه و تابع قواعدش می باشه

در حقوق ایران؛ منقول بودن سهم الشرکه به این دلیله که اون حق شریک از شرکته و طلب طلبکاران از مدیون رو  ماده 20ق.مدنی فقط با صلاحیت دادگاه ها، مال منقول تلقی کرده، با توجه به اینکه در انتقال طلب، انتقال دهنده فقط ضامن وجود طلب است

هر کس به عنوان شریک وارد یک شرکت تضامنی یا مختلط غیرسهامی یا نسبی بشه با دیگه شرکا مسئول قروضی هم خواهد بود که شرکت قبل از ورود او داشته. با این حال شریکی نمی شه که سهم خود رو با رضایت دیگه شرکا به دیگری منتقل کرده و از شرکت خارج شده

اگه همه شرکای شرکتی به انتقال سهم الشرکه یکی از شرکا رضایت دادن، این انتقال باید دارای کلیه آثار نسبت به این شریک باشه که یکی از این آثار، اینه که شریکی که از شرکت خارج می شه دیگر مسئول پرداخت بدهیهای شرکت بعد از خروج خود نمی باشه و اگه شریکی که به جانشینی شریک خارج شده از شرکت، وارد شرکت می شه مسئول تعهدات قبل و بعد از ورود خود به شرکته.

انتقال قهری سهم الشرکه:

انتقال قهری زمانی که یکی از شرکا فوت می کنه و شرکت هم منحل میشه. در حقوق فرانسه،  در صورت فوت یکی از شرکا، شرکت منحل خواهد شد چونکه سهم الشرکه و حقوق و تعهدات فقط خود فرد ربط داره و قابل انتقال به وارث نمی باشه پس مطلب بالا به دوقسمت تقسیم می شه

یک/  اینکه در اساسنامه  شرکت شرط میشه در صورت فوت یکی از شرکا، شرکت با شریکان دیگر به حیات خود ادامه بده، چه اونا ارزش مبادله ای حق الشرکه رو به ارث می برن، اما در شرکت شریک  حساب نمی شه

دو/ اینکه شرکا در اساسنامه قید می کنن که حیات شرکت با حضور وراث ادامه میآبد چنین شرطی دارای اعتباره زیرا از یک طرف، شرکا قبلاً به ورود وراث رضایت داده

پس وفق ماده 139 ق.تجارت؛ که این قاعده رو مقرر کرده ضمناً پیش بینی کرده اگه شرکای دیگه به بقای شرکت تصمیم گرفته باشند، قائم مقام متوفی باید  در مدت یک ماه از تاریخ فوت  رضایت یا عدم رضایت خود رو درباره ی بقای شرکت کتباً اعلام کنه که نماینده متوفی رضایت خود رواعلام کنه نسبت به اعمال شرکت در مدت اعلام شده از نفع و ضرر شریک خواهد بود

ولی درعدم رضایت نماینده در منافع حاصله در مدت مذکور شریک بوده و نسبت به ضررو زیان اون سهم و دارای شراکت نخواهد بود

*برای شما رعایت چند نکته لازمه

یک/ هر وقت وراث شریک متوفی بیش از یک نفر باشن، رضایت همه اونا برای بقای شرکت ضروریست

دو/ لازمم نیست که ورثه حتماً اهلیت تجاری داشته باشه و فقط کافیه که نماینده اونا رضایتشون رواعلام کنن

سه/ در حقوق، سکوت ورثه متوفی اعلام کردن رضایت نیست؛ بلکه فقط نماینده باید ابراز کنه که رضایت داره

چهار/ وفق ماده 139 در موردی که شریک با مسئولیت محدود یک شرکت مختلط غیر سهامی فوت کرده باشه، اعمال نمی شه

درماده 161 قانون تجارت، مرگ و محجوریت یا ورشکستگی شریک یا شرکای با مسئولیت محدود رو موجب انحلال شرکت رو ندونسته

تماس با مشاوران