انحلال شرکت

انحلال شرکت

منحل شدن شرکتی به معنی پایان عمر و حیات اون نمی باشه وبرای خاتمه یک شرکت لازمه که دارایی شرکت رو از شرکت بیرون اورده بشه ومیان شرکا تقسیم بشه و طلبکاران هم بعد انحلال شرکت از تصفیه سرمایه شرکت استفاده میکنه

موارد انحلال شرکت:

  • 1) انحلال با اراده شرکا
  • 2) انحلال به علت از بین رفتن یکی از شرکا و فوت او
  • 3) انحلال بر دلایل موجه
  • 4) انحلال به علت وضعیت یکی از شرکا.

در زیر به تحلیل موارد بالا پرداخته می شه:

یک/ انحلال با اراده شرکا:

این انحلال که دارای دو نوع انحلاله:

یک/ انحلال با رضایت همه شرکا:
رضایت به انحلال شرکت وقتی که شرکت برای مدت نامحدود تشکیل شده و یا مدت شرکت که در شرکتنامه پیش بینی شده وبه پایان نرسیده باشه و اگه شرکت دارای مدت بوده و مدت به پایان رسیده باشه، شرکت منحل می شه بدون اینکه نیازی به اراده شرکا بر انحلال  شرکت باشه.
اگه قبل ازپایان حیات وعمر شرکت، همه ی شرکا به انحلال اون رضایت بدن، شرکت منحل میشه…
دو/ انحلال به ارادۀ یکی از شرکا:
وقتی که یکی از شرکا قرارداد شرکت رو فسخ کنه، شرکت منحل اعلام میشه به شرط اینکه شرکت برای مدت معین تشکیل نشده باشه. با این وجود برای اینکه شریکی از این حق فسخ خود سوء استفاده نکنه، ماده 137 قانون تجارت اینجور اومده که؛ شریک می تونه از این حق استفاده کنه که اساسنامه این حق رو از او سلب نکرده باشه و بلکه کافیه که  این حق  از شریک سلب نشده باشه تا بتونه شرکت روفسخ کرده باشه، باعث انحلال اون بشه

*نکته: فسخ شرکت درنتیجه باعث انحلال شرکت می شه و اگه شرکا دیگه بخوان شرکت ادامه پیدا کنه باید شرکای جدید بیارن!

درخواست انحلال شرکت باید 6 ماه قبل از فسخ به طور کتبی به شرکا اعلام بشه. بدلیل اینکه قانون غیرکتبی بودن تقاضا، شرط تشریفاتی دیگری مقرر نکرده تقاضا می تونه به طوراظهار نامه و نامه سفارش یا به روش دیگر که اجرای تقاضا رو ثابت کنه انجام بگیرد

اگه کسی که موافق اساسنامه است، باید سال به سال به حساب شرکت رسیدگی کنه فسخ در موقع پایان محاسبه سالانه به عمل میآد

این تأکید قانون گذار برای حفظ حقوق اشخاص ثالثه و قاعده ایکه جنبه نظم عمومی داره و شرکا نمی تونن برعکس اون توافق کنن.

انحلال به سبب از بین رفتن یکی از عناصر شرکت

میدونی با رفتن هر یک از عناصر تشکیل دهنده شرکت موجب انحلالش میشن!

الف) انتفای تعدد شرکا:

در حقوق ایران برخلاف  حقوق بعضی از کشورهای اروپایی، شرکت تک شریک معتبر نمی باشه شرکت در صورتی تشکیل می شه که حداقل  دو نفر در تشکیل اون توافق کنن و هرگاه پس از تشکیل شرکت حالت تعدد شرکا از میان میره یعنی فقط یک شریک در شرکت باقی می مونه که باعث میشه شرکت منحل خواهد شد.

با یک مثال شرح داد میشه: انتفای تعدد شرکا مخصوصا وقتی که پدری و فرزند خود رو در یک شرکت شر یک می باشن و پدر فوت می کنه. در این حالت، چون فرزند واحد مالک سهم الشرکه پدرمی شه و در نتیجه سهم الشرکه دردست او قرار می گیره مالکیت مشاع هم پایان می پذیرد و شرکتی وجود نداره

*نکته؛ در زمان انتفای تعدد شرکا و تعلق تمام سرمایه به یک شریک، شرکت خود به خود منحل خواهد شد و مراجعه به دادگاه برای صدور حکم انحلال اون لازم نمی باشه.
هرگاه شریک معاملاتی به نام شرکت انجام بده، چون شرکت وجود نداره طلبکاران میتونن خود او رو طرف معامله تلقی کرده و از اموال او طلب هایشان را بردارن.
ب) حذف نوع شرکت توسط قانون گذار:
هرگاه نوع شرکتی که تاکنون وجود داشته از طریق وضع قانون حذف بشه، شرکت منحل می شه مثل: شرکت های سهامی.
مسئله ای که مطرح می شه اینه که هرگاه یک شرکت سهامی که طبق مقررات قانون تجارت (مصوب 1311)  تشکیل شده و به دستور ماده 284 لایحه قانونی عمل نکنه به همان صورت سابق ادامه حیات بده، چه باید کنه

هروقت هم شرکتی رو منحل میدونیم که شریکی معامله ای با اشخاص ثالث کرده باشه باید خود به شخصه از عهده تعهدات پذیرفته بربیاد و برعکس، اگه شرکت رو شرکت تضامنی تلقی بشه شرکت وجود داره شرکا مسئولیت تضامنی خواهند داشت و در نتیجه، هر معامله ای که شریکی کرده باشه بر عهده شرکای دیگه خواهد بود.
پس هرگاه شرکت سهامی در زمان حکومت قانون تجارت تشکیل شده و بعد از تصویب لایحه قانونی 1347 خود رو با لایحه بالا تطبیق نداده باشه، باید نادیده گرفته بشه نه اینکه تضامنی تلقی بشه.

انتفای موضوع شرکت:
موضوع شرکت دارای دو مفهومه:

یک/ مجموعه اموالی که به شرکت آورده میشه فعالیت که شرکت برای انجام دادن اون تشکیل می شه

دو/ هرگاه موضوع شرکت، به دلیل هدف شرکت و یا از میان رفتن اون، کنسل بشه و زمانی که انجام دادن مقصودی که شرکت برای اون تشکیل شده بود، غیر ممکنه و یا نوع فعالیت مندرج در اساسنامه یا شرکتنامه از طرف قانون ممنوع میشه شرکت منحل خواهد شد

وقتیکه تا سرمایه نباشه شرکتی هم وجود نداشته باشه تلف شدن موضوع شرکت، در صورتی موجب انحلال اون میشه که همه ثروت شرکت از بین بره

انقضای مدت شرکت:
هروقت برای شرکت مدت معین شده باشه و با انقضای مدت، شرکا به تمدید اون رضایت ندن شرکت منحل می شه، این قاعده کاملاً منطقیه و اگه قانون گذار توجه نمی کرد هم قابل اعمال هستش

ورشکستگی شرکت:
ورشکستگی شرکت تجارتی زمانیکه شرکت طلب هایی که برعهده داره نتونه بپردازه، انحلال شرکت از زمانی ایجاد می شه که حکم دادگاه اول صادر شده باشه و این حکم، با گذراندن مراحل قانونی قطعی شده باشه.
شرکت از تاریخ صدور حکم ورشکستگی، از دخالت در اموال خود ممنوع می باشه که قانون گذار این قاعده رو پیش بینی کرده  که در صورت ورشکستگی شرکت، شرکت منحل می شه.  پس وفق این ماده202 ق. تجارت در صورت انحلال شرکت به علت ورشکستگی تصفیه اموال براساس مقررات مربوط به ورشکستگی انجام می گیره.

انحلال با دلایل موجه؛

این انحلال خواسته یکی از شرکا انجام می شه و نوعی حق فسخ می باشه این حق فسخ جنبه قانونی داره و نه قراردادی و برای اعمالش باید شرایط قانونی محقق باشه در نتیجه؛ این حق فسخ باید توسط دادگاه اعلام بشه و اون رو دادگاه معین می کنه.

شرایط انحلال شرکت:
ورشکستگی شرکت تضامنی وقتی صادر می شه  که یکی از شرکا به دلایل انحلال شرکت رو از دادگاه تقاضا کنه و دادگاه اون دلایل رو موجه  و صحیح دونسته و حکم به انحلال شرکت رو بده

از جمله دلیلی که موجد حق شریک به تقاضای انحلاله باید موجه باشه؛ ولی قانون گذار مواردی رو که در اون دلیل موجه تلقی می شه، ذکر نمی کنه تشخیص موجه بودن با قاضیه.

معین کردن دلیل موجه:

میدونی این دلیل موجه ممکنه ناسازگاری شدیدی میان شرکا ایجاد کنه؟! و موقعی ایجاد میشه که بیشتر شرکا، دائم از حق خود استفاده کرده، تصمیماتی میگیرن که برای شرکای دیگه زیان آوره و یا اینکه دو گروه مخالف که دارای آرای مساوین پیوسته با تصمیمات یکدیگه مخالفت می کنه و تصمیم گیری در مورد امور شرکت رو غیر ممکن میشه

مثلا؛ اگه آورده یکی از شرکا کارش باشه و او کاری در شرکت انجام نده، شرکای دیگه می تونن انحلال شرکت رو تقاضا کنن چون در این مورد، یکی از شرکا حصۀ غیر نقدی رو که عهد به طور مرتب به شرکت بیاره، او نیاورده و چون ثبت شرکت هم با آوردن سرمایه از طرف شرکایه ولی این شریک حصۀ خود رو که کارش هستش در اختیار شرکت قرار نمیده، در نتیجه هم شرکت دیگه موضوعیت نداره و انحلالش به تقاضای یکی از شرکا موجه و صحیح می باشه

در آخرم حکم دادگاه به انحلال شرکت در تاریخیه که دادگاه رای قطعی رو داده باشه!
اخراج شریک:
در ماده 136 ق.ت اگه دلایل  انحلال منحصراً مربوط به شریک یا شرکای معینی باشه، دادگاه می تونه به تقاضای شرکای دیگه به جای انحلال، حکم اخراجشون شریک یا شرکای معین روبده. تقاضای اخراج باید از جانب شرکا مطرح بشه و دادگاه رأساً نمی تونه حکم به اخراج بده؛ این قاعده که در حقوق بعضی کشورای دیگه مثل؛ فرانسه، آلمان و سوییس پیش بینی شده

اگه بقای شرکت وقتی که بعد از خروج شریک، حداقل دو شریک باقی بماونه و با خروج شریک فقط یک شریک باقی بمونه، شرکت منحل می شه!

بیشتر بدانیدبستن
آیا میدونی تصفیه اموال شرکت چگونه انجام میشه؟

تصفیه به عملیاتی گفته می شه که به نقد کردن سرمایه و دارایی شرکت می انجامه . تقسیم دارایی شرکت بین شرکا بعد بدهی های شرکت و پرداخت شون انجام میشه

دارایی های شرکت برای پرداخت طلب طلبکارن کافی نباشه امر تصفیه ایجاد میشه. تصفیه اموال شرکت های اشخاص قراردادی و دوستانه است که طرفین ممکنه اون رو در اساسنامه پیش بینی کرده باشه

تصفیه قانونیه و اون زمانیست که اساسنامه برای امر تصفیه پیش بینی خاصی نکرده باشه که در این صورت، تصفیه اموال شرکت مطابق مادههای زیر202 تا 217 قانون تجارت توسط دادگاه انجام می شه

این مواد دارای عملیاتیه که در کل به تصفیۀ امور شرکت شرکت می انجامه و به بقای شخصیت حقوقی شرکت در زمان تصفیه، نقش مدیر تصفیه، ادامه کار شرکت، گرفتن دارایی و پرداخت بدهی شرکت وغیره رو شامل می شه

میدونی تاریخ آغاز و مدت تصفیه چه موقعیه؟

قانون تجارت ایران معین نمی کنه که شرکت از چه تاریخی در حال تصفیه تلقی می شه اما به محض انحلال شرکت، تصفیه اون باید آغاز بشه

ازاین تاریخ؛ اهلیت شرکت برای انجام دادن معاملات محدود میشه و فقط معاملاتی رو میشه به نام شرکت انجام داد که برای امور تصفیه ضروریه

قانون تجارت وقتی برای انجام تصفیه معین نکرده این وضع متضمن این اشکاله که ممکنه مدیر تصفیه امور تصفیه رو طول بده ولی در فرانسه عدم پایان امر تصفیه در ظرف مهلت سه سال به دادستان اجازه میده که از دادگاه بخواد امر تصفیه رو به عهده بگیره

شخصیت حقوقی شرکت در زمان تصفیه چگونه می باشه که به 2 صورت زیر می باشه

یک / بقای شخصیت حقوقی شرکت

قانون تجارت ایران معین نکرده که این نوع شخصیت تا کی در شرکت میباشه؛ وفق ماده 208 قانون تجارت: اگه برای اجرای تعهدات شرکت معاملات جدیدی لازم باشه مدیران تصفیه انجام میدن

تأکید قانونگذار بر اجرای تعهدات شرکت به اینه که شرکت موجوده و میشه اون رو متعهد کرد. برای ادامه شخصیت حقوقی شرکت در زمان تصفیه از به نظر می رسه بهتره قانون گذار تصفیه رو در مورد شرکتای سهامی عام و خاص انجام بده

دو / آثار بقای شخصیت حقوقی شرکت

درادامه به آثار باقی موندن شخصیت حقوقی پرداخته می شه

یک/ نام و اقامتگاش رو حفظ می کنه تا اشخاص ثالث بتونن علیه او اقامه دعوا کنن و حقشان رو از او مطالبه کنن و حفظ اقامتگاه شرکت در حال تصفیه، صلاحیت دادگاه رو معین می کنه

دو/ دارایی شرکت باقی میمونه و به مالکیت شرکا در نمیآد

این وضع به طلبکاران شرکت امکان می ده که از دارایی شرکتی که با او معامله کرده سود ببرن و با طلبکاران شخصی شرکا در رقابت نباشن

سه/ شرکت می تونه تعهدات و قرارداد های جدیدی رودر ضرورت امور تصفیه بر عهده بگیره

چهار/ وقتی که شرکت  نتونه قروض خودش رو بپردازه و انحلال نتیجه ورشکستگی نباشه، طلبکاران شرکت می تونن صدور حکم ورشکستگی شرکت در حال تصفیه رو درخواست کنه

*نکته: صدور حکم ورشکستگی به طلبکاران شرکت امکان میده  معاملاتی رو که شرکت در این دوران به نام مشکوک انجام داده با اثبات ادعایشان باطل اعلام کنه، چون شخصیت حقوقی شرکت فقط برای امر تصفیه

مدیر تصفیه؟

وقتی که در شرکت های تضامنی و نسبی مختلط سهامی و غیر سهامی انتخاب مدیر تصفیه با خود مدیر تصفیه میباشه

ولی در شرکتهای ضامن انتخاب مدیر تصفیه افراد دیگه ای رو از بیرون و یا ازبین خود برای امور تصفیه معین کنه

مراجع قضایی، اشخاصی رو برای امر تصفیه معین خواهد کرد که بعدها به دادگاه شهرستان و سپس به دادگاه حقوقی یک تبدیل شده و سرانجام جای خود رو به دادگاه عمومی و انقلاب داده.
در ماده 205 قانون تجارت گفته شده، در هر مورد که اشخاصی به غیر از مدیران شرکت برای تصفیه معین بشه اسامی اونها باید در اداره ثبت اسناد، ثبت و اعلام  بشه برعکس درزمان امور تصفیه رو مدیران شرکت انجام میدن

چون: بین مدیران اشخاص ثالث شناخته شده هستن، ثبت و آگهی اسامی اونا ضروری نمی باشه، چون مدیران قبلی شرکت سمتی و جایگاهی نداره هرگاه اشخاص ثالث با اونا معامله کنن، شرکت در برابر اونا مسئول نخواهد بود

راه حلش اینه می باشه:

یک/ تا ثبت و اعلام انتخاب مدیر تصفیه، معاملات مدیران گذشته شرکت با اشخاص ثالث برعهده شرکت می باشه

دو/ به مدیر تصفیه باید تکلیف بشه که باید انتصاب خود به مدیریت تصفیه رو ثبت کرده، به اطلاع عموم برسونه از نظر جزایی و مدنی مسئول می باشه

میدونی از جمله وظایف مدیر تصفیه چی می باشه؟

طبق ماده 207 قانون تجارت وظیفه مدیران تصفیه پایان دادن به کارای فعلیشون و اجرای تعهدات ودریافت مطالبات و تقسیم دارایی شرکته

ولی وظیفه درکل یک مدیر تصفیه اینه که اموال و مطالبات شرکت روجمع آوری و تبدیل به نقد کنه، بدهیهای شرکت به طلبکاران بپردازه و باقی ماده دارایی شرکت رو میان شرکا تقسیم کنه

سپس قانون گذار برای جلوگیری از سوء استفاده های احتمالی مدیر تصفیه از اختیارات خود، ضمانت اجرای ویژه ای معین نکرده

یکی از وظایف عمده مدیرامورتصفیه اینه که در انجام دادن وظایفش مصلحت شرکت و شرکا رو رعایت کنه مثل اینه که اموال شرکت رو برای منافع خود به کار ببره و یا با سوءنیت اونا رو به قیمتی بسیار کمتر از قیمت واقعی شان به فروش برسونه و او مسئول می باشه

از وظیفه مدیر تصفیه، پرداخت بدهی های شرکت این بدهی ها رو مدیر امورتصفیه میده و به جز اون و طلبکارن برای دریافت اونا باید به دادگاه مراجعه کنن

پایان امور تصفیه شرکت:
در حقوق فرانسه نتیجه زایل شدن شخصیت حقوقی شرکت و اتمام تکالیف مدیر تصفیه اینه که شرکا  نسبت به دارایی باقی مونده، مالک هستن و تقسیم اموال به وسیله خود اونا و بدون دخالت مدیر تصفیه می باشه

ولی برعکس در حقوق تجارت ایران چنین نمی باشه مطابق حقوق تجارت ایران، مدیر تصفیه علاوه بر امور تصفیه تقسیم دارایی شرکت رو هم برعهده داره و در نتیجه شخصیت حقوقی شرکت تا پایان تقسیم دارایی هم باقی می مونه!

دعاوی میان طلبکارن شرکت علیه شرکا شرکت چگونه می باشه؟

بعد اینکه دارایی و تصفیه شرکت انجام شد طلبکارانی که طلب خود رو از شرکت نگرفتن و همچنین اشخاص ثالث که قبلا ذکر شد می تونن طرح دعوا و شکایات کنه

برای اینکه اختلافات درباره تصفیه و تقسیم اموال شرکت هر چه سریع تر تمام بشه قانونگذار مهلت 5 ساله داده که طلبکاران شرکت علیه شرکا و یا وارث اونا طرح دعوی بده اون زمان 5 ساله هم روزیه که انحلال شرکت و استعفا و یا اخراج شرکا در اداره ثبت ثبت شده باشه و در مجله رسمی هم اعلام شده

دفاتر هر شرکتی که منحل شده باشه با تصمیم مدیر اداره ثبت اسناد تا 10سال حفظ می شه که از زمان پایان تصفیه شرکت میباشه

تماس با مشاوران